Razdvajanje otpada u domaćinstvima u Kantonu Sarajevo: motivacija, prepreke i perspektive

Abstract

Ovaj završni rad bavi se analizom razdvajanja otpada u domaćinstvima Kantona Sarajevo, s ciljem identifikacije motivacionih faktora, prepreka i perspektiva za unapređenje ove prakse. Problem razdvajanja otpada posmatra se u širem kontekstu održivog razvoja i kružne ekonomije, imajući u vidu činjenicu da se u Kantonu Sarajevo dnevno generira oko 500 tona otpada, što predstavlja ozbiljan izazov za postojeći sistem upravljanja otpadom. U teorijskom dijelu rada analizirani su globalni trendovi upravljanja otpadom, principi zasnovani na evropskom zakonodavnom okviru, kao i rezultati prethodnih istraživanja. Posebna pažnja posvećena je ulozi ekološke svijesti i socio-demografskih faktora, uz naglašavanje važnosti psiholoških aspekata, ekonomskih poticaja i društvene odgovornosti u oblikovanju ponašanja građana. Empirijsko istraživanje provedeno je putem anketnog upitnika na uzorku domaćinstava u Kantonu Sarajevo. Prikupljeni podaci analizirani su kombinacijom kvantitativnih i kvalitativnih metoda. Rezultati pokazuju da su ekološka svijest, obrazovanje i osjećaj lične odgovornosti glavni motivatori za razdvajanje otpada, dok dodatnu važnost imaju dostupna infrastruktura i jasno komunicirane informacije o svrsi reciklaže. Najčešće prepreke koje su ispitanici istakli odnose se na nedostatak kontejnera, neredovan odvoz selektivnog otpada, složenost procesa, nedovoljnu informisanost, kao i nepovjerenje u institucije. Posebno zabrinjava rašireno uvjerenje da se otpad, čak i kada se razdvoji, ne reciklira na ispravan način. Analiza percepcije efikasnosti sistema upravljanja otpadom ukazuje da građani očekuju veću transparentnost i odgovornost lokalnih vlasti, kao i razvoj efikasnijih mehanizama podrške, uključujući ekonomske poticaje i kontinuiranu edukaciju. Predložene preporuke odnose se na unapređenje infrastrukture, uvođenje inovativnih metoda reciklaže, jačanje pravnog i institucionalnog okvira te aktivno uključivanje lokalnih zajednica i nevladinog sektora. Zaključak rada potvrđuje da razdvajanje otpada u domaćinstvima Kantona Sarajevo predstavlja ključni preduslov za tranziciju ka održivijem sistemu upravljanja otpadom i realizaciju principa kružne ekonomije. Povećanje stope razdvajanja moguće je postići jedino kroz integrisan pristup, kombinaciju edukacije, ekonomskih poticaja, transparentnosti procesa i poboljšane infrastrukture.