Determinante potrošačkih preferencija prema održivim proizvodima: uloga ekološke svijesti i demografskih faktora

Abstract

Sve veća svijest o ekološkoj održivosti nametnula je potrebu za sistemskom transformacijom poslovanja, gdje preduzeća moraju integrisati održivost kao ključni dio svoje strategije. Tradicionalni poslovni modeli, koji ne uzimaju u obzir ograničenost prirodnih resursa i ekološke troškove, više nisu održivi. Održive prakse se ogledaju u širokom spektru aktivnosti, od zelene logistike i proizvodnje do razvoja ekološki prihvatljivih proizvoda i evaluacije životnog ciklusa, što omogućava smanjenje negativnog uticaja na okolinu i balansiranje ekonomskih i društvenih ciljeva. Potrošači su postali sve svjesniji uticaja svojih izbora na okoliš, te zbog toga favorizuju proizvode i brendove koji demonstriraju istinsku posvećenost održivosti. Percepcija zelenih proizvoda oblikuje se kroz funkcionalne aspekte kao što su cijena i kvalitet, ali i simboličke vrijednosti koje uključuju emocionalnu povezanost i društvenu odgovornost. Istraživanje sprovedeno u ovom master radu nastojalo je ocijeniti uticaj nivoa ekološke svijesti kod potrošača na namjeru njihove kupovine zelenih proizvoda, te ocijeniti da li se nivo ekološke svijesti razlikuje u odnosu na demografske karakteristike potrošača. Za prikupljanje podataka korišten je strukturirani upitnik koji je ispunio uzorak od 171 građana BiH. Istraživanje je pokazalo da ekološka pismenost, angažman potrošača i njihova percipirana efikasnost značajno utiču na pozitivnu namjeru kupovine zelenih proizvoda. Također je pronađena statistički značajna razlika u nivou ekološke svijesti u odnosu na starost potrošača pri čemu su potrošači srednje dobi pokazali najviše nivoe ekološke svijesti. Suprotno tome, drugi sociodemografski faktori poput spola, nivoa obrazovanja i dohotka nisu imali značajan uticaj na ekološku svijest.